Nagły ból, trzask w stawie i narastający obrzęk – to scenariusz, który zna wielu sportowców, ale też osoby, które niefortunnie stanęły na nierównym chodniku. Skręcenie kolana to jeden z najczęstszych urazów ortopedycznych, z którym pacjenci zgłaszają się do Gabinetu Fizjoterapii Dariusz Chrzan w Wieluniu i Praszce. Choć często bywa bagatelizowane słowami „samo przejdzie”, niewłaściwe postępowanie tuż po urazie może prowadzić do przewlekłej niestabilności i problemów w przyszłości. Jak postępować, by szybko i bezpiecznie wrócić do pełnej sprawności?
Skręcenie stawu kolanowego to przekroczenie jego fizjologicznego zakresu ruchu, co prowadzi do uszkodzenia struktur stabilizujących – głównie więzadeł (krzyżowego przedniego ACL, tylnego PCL oraz pobocznych MCL i LCL) i torebki stawowej. W zależności od siły urazu, fizjoterapeuci wyróżniają trzy stopnie uszkodzenia:
I stopień: lekkie naciągnięcie więzadeł i torebki, ból jest niewielki, a stabilność zachowana.
II stopień: częściowe zerwanie włókien, wyraźny obrzęk, ból i możliwa niewielka niestabilność.
III stopień: całkowite zerwanie więzadła, utrata stabilności stawu, silny ból i masywny obrzęk.
Niezależnie od stopnia, kluczowe są pierwsze godziny po zdarzeniu.
Jeśli właśnie skręciłeś kolano, Twoim celem jest ograniczenie stanu zapalnego i obrzęku. Złotym standardem w pierwszej fazie jest protokół PRICE:
P (Protection): Ochrona. Odciąż nogę, jeśli trzeba – użyj kul łokciowych.
R (Rest): Odpoczynek. Unikaj ruchów, które wywołują ból.
I (Ice): Lód. Chłodzenie zmniejsza ból i obrzęk (stosuj przez 15-20 min co 2-3 godziny, nigdy bezpośrednio na skórę).
C (Compression): Ucisk. Elastyczny bandaż pomoże kontrolować opuchliznę.
E (Elevation): Uniesienie. Trzymaj nogę powyżej poziomu serca, by ułatwić odpływ chłonki.
Współczesna fizjoterapia coraz częściej promuje zmodyfikowany model POLICE, gdzie „Rest” (odpoczynek) zastępuje się „Optimal Loading” (Optymalnym Obciążaniem). Oznacza to, że całkowity bezruch nie zawsze jest dobry – delikatny, bezbolesny ruch stymuluje tkanki do regeneracji. Jednak decyzję o tym, jak obciążać nogę, powinien podjąć specjalista.
Wielu pacjentów z Praszki i Wielunia trafia do nas po kilku tygodniach od urazu, gdy „domowe sposoby” zawiodły. Niestety, zaniedbane skręcenie może prowadzić do:
Niestabilności kolana: Uczucie „uciekania” kolana podczas chodzenia.
Uszkodzeń wtórnych: Niestabilne kolano szybciej niszczy łąkotki i chrząstkę stawową, co przyspiesza rozwój zmian zwyrodnieniowych.
Zaników mięśniowych: Ból powoduje, że odruchowo oszczędzasz nogę, co błyskawicznie osłabia mięsień czworogłowy uda – głównego strażnika Twojego kolana.
Powrót do zdrowia to proces, który dzielimy na etapy. W naszych gabinetach w Wieluniu i Praszce pracujemy z pacjentem od momentu zejścia ostrego stanu zapalnego aż do powrotu do sportu.
1. Diagnostyka i redukcja bólu Na początku oceniamy stabilność stawu testami funkcjonalnymi. Stosujemy terapię manualną i zabiegi fizykalne, aby przyspieszyć wchłanianie krwiaka i zredukować ból.
2. Odzyskanie zakresu ruchu Sztywne kolano to niefunkcjonalne kolano. Pracujemy nad tym, abyś mógł w pełni wyprostować i zgiąć nogę, co jest niezbędne do prawidłowego chodu.
3. Odbudowa stabilności i siły (Propriocepcja) To kluczowy moment. Nie wystarczy „zrobić siłę” na maszynach. Twoje kolano musi wiedzieć, jak zachować się na nierównym podłożu. Wprowadzamy ćwiczenia czucia głębokiego (propriocepcji), które uczą układ nerwowy szybkiej reakcji na zachwiania równowagi. To najlepsza polisa ubezpieczeniowa przed kolejnym urazem.
4. Trening funkcjonalny Dla sportowców i osób aktywnych wprowadzamy elementy dynamiczne – skoki, zwroty, bieganie – pod pełną kontrolą fizjoterapeuty.
Przy lekkich skręceniach powrót do pełnej aktywności zajmuje zazwyczaj 2-4 tygodnie. Przy poważniejszych uszkodzeniach (II i III stopień) rehabilitacja może trwać od 6 do 12 tygodni, a w przypadku konieczności operacji (np. rekonstrukcji ACL) – nawet kilka miesięcy.
Pamiętaj: brak bólu nie oznacza końca leczenia. Pełna sprawność to odzyskanie siły, stabilności i pewności ruchu. Jeśli doznałeś urazu kolana, nie czekaj. Skontaktuj się z Gabinetem Fizjoterapii Dariusz Chrzan. Pomożemy Ci stanąć pewnie na nogach!
